چهل حديث منتخب گهربار از امام رضا (ع)
1 مَنْ زارَ قَبْرَ الْحُسَيْنِعليه السلام بِشَطِّ
الْفُراتِ، كانَ كَمَنْ زارَاللّهَ فَوْقَ عَرْشِهِ.
ترجمه :
فرمود: هر مؤ منى كه قبر امام حسين عليه
السلام را كنار شطّ فرات در كربلاء زيارت كند همانند كسى است كه خداوند متعال
را بر فراز عرش زيارت كرده باشد.
2 كَتَبَ عليه السلام : اءبْلِغْ شيعَتى : إ نَّ زِيارَتى
تَعْدِلُ عِنْدَاللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اءلْفَ حَجَّةٍ، فَقُلْتُ لاِ بى
جَعْفَرٍ عليه السلام : اءلْفُ حَجَّةٍ؟!
قالَ: إ ى وَاللّهُ، وَ
اءلْفُ اءلْفِ حَجَّةٍ، لِمَنْ زارَهُ عارِفا بِحَقِّهِ.
ترجمه :
به يكى از دوستانش نوشت : به ديگر
دوستان و علاقمندان ما بگو: ثواب زيارت قبر من معادل است با يك هزار حجّ.
راوى گويد: به امام جواد عليه السلام عرض كردم : هزار حجّ براى ثواب زيارت پدرت
مى باشد؟!
فرمود: بلى ، هر كه پدرم را با معرفت در حقّش زيارت نمايد، هزار
هزار يعنى يك ميليون حجّ ثواب زيارتش مى باشد.
3 قالَ
عليه السلام : اءوَّلُ ما يُحاسَبُ الْعَبْدُ عَلَيْهِ، الصَّلاةُ، فَإ نْ
صَحَّتْ لَهُ الصَّلاةُ صَحَّ ماسِواها، وَ إ نْ رُدَّتْ رُدَّ ماسِواها.
ترجمه :
فرمود: اوّلين عملى كه از انسان مورد
محاسبه و بررسى قرار مى گيرد نماز است ، چنانچه صحيح و مقبول واقع شود، بقيه
اعمال و عبادات نيز قبول مى گردد وگرنه مردود خواهد شد.
4 قالَ عليه السلام : لِلصَّلاةِ اءرْبَعَةُ آلاف بابٍ.
ترجمه :
فرمود: نماز داراى چهار هزار جزء و شرط
مى باشد.
5 قالَ عليه السلام : الصَّلاةُ قُرْبانُ كُلِّ تَقىٍّ.
ترجمه :
فرمود: نماز، هر شخص باتقوا و پرهيزكارى
را - به خداوند متعال - نزديك كننده است .
6 قالَ عليه
السلام : يُؤْخَذُالْغُلامُ بِالصَّلاةِ وَهُوَابْنُ سَبْعِ سِنينَ.
ترجمه :
فرمود: پسران بايد در سنين
هفت سالگى به نماز وادار شوند.
7 قالَ عليه السلام : فَرَضَاللّهُ عَلَى النِّساءِ فِى
الْوُضُوءِ اءنْ تَبْدَءَالْمَرْئَةُ بِباطِنِ ذِراعِها وَالرَّجُلُ
بِظاهِرِالذِّراعِ.
ترجمه :
فرمود: خداوند در وضو بر زنان لازم
دانسته است كه از جلوى آرنج دست ، آب بريزند و مردان از پشت آرنج . (اين عمل از
نظر فتواى مراجع تقليد مستحبّ مى باشد).
8 قالَ عليه السلام : رَحِمَاللّهُ عَبْدا اءحْيى
اءمْرَنا، قيلَ: كَيْفَ يُحْيى اءمْرَكُمْ؟ قالَ عليه السلام : يَتَعَلَّمُ
عُلُومَنا وَيُعَلِّمُها النّاسَ.
ترجمه :
فرمود: رحمت خدا بر كسى باد كه اءمر ما
را زنده نمايد، سؤ ال شد: چگونه ؟ حضرت پاسخ داد: علوم ما را فرا گيرد و به
ديگران بياموزد.
9 قالَ عليه السلام : لَتَاءمُرُنَّ بِالْمَعْرُوفِ،
وَلَتَنْهُنَّ عَنِ الْمُنْكَرِ، اَوْلَيَسْتَعْمِلَنَّ عَلَيْكُمْ شِرارُكُمْ،
فَيَدْعُو خِيارُكُمْ فَلا يُسْتَجابُ لَهُمْ.
ترجمه :
فرمود: بايد هر يك از شماها امر به
معروف و نهى از منكر نمائيد، وگرنه شرورترين افراد بر شما تسلّط يافته و آنچه
كه خوبانِ شما، دعا و نفرين كنند مستجاب نخواهد شد.
10
قالَ عليه السلام : مَنْ لَمْ يَقْدِرْ عَلى مايُكَفِّرُ بِهِ ذُنُوبَهُ،
فَلْيَكْثُرْ مِنْ الصَّلوةِ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، فَإ نَّها تَهْدِمُ
الذُّنُوبَ هَدْما.
ترجمه :
فرمود: كسى كه توان جبران گناهانش را
ندارد، زياد بر حضرت محمّد و اهل بيتش عليهم السلام صلوات و درود فرستد، كه
همانا گناهانش اگر حقّ الناس نباشد محو و نابود گردد.
11 قالَ عليه السلام : الصَّلوةُ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ تَعْدِلُ
عِنْدَاللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ التَّسْبيحَ وَالتَّهْليلَ وَالتَّكْبيرَ.
ترجمه :
فرمود: فرستادن صلوات و تحيّت بر حضرت
محمّد و اهل بيت آن حضرت عليهم السلام در پيشگاه خداوند متعال ، پاداش گفتن
((سبحان اللّه ، لا إ له إ لاّاللّه ، اللّه اكبر))
را دارد.
12 قالَ عليه السلام : لَوْخَلَتِ الاْ رْض طَرْفَةَ
عَيْنٍ مِنْ حُجَّةٍ لَساخَتْ بِاءهْلِها.
ترجمه :
فرمود: چنانچه زمين لحظه اى خالى از
حجّت خداوند باشد، اهل خود را در خود فرو مى برد.
13
قالَ عليه السلام : عَلَيْكُمْ بِسِلاحِ الاْ نْبياءِ، فَقيلَ لَهُ: وَ ما
سِلاحُ الاْ نْبِياءِ؟ يَا ابْنَ رَسُولِ اللّه ! فَقالَ عليه السلام :
الدُّعاءُ.
ترجمه :
فرمود: بر شما باد به كارگيرى سلاح
پيامبران ، به حضرت گفته شد: سلاح پيغمبران عليهم السلام چيست ؟
در جواب
فرمود: توجّه به خداوند متعال ؛ و دعا كردن و از او كمك خواستن مى باشد.
14 قالَ عليه السلام : صاحِبُ النِّعْمَةِ يَجِبُ عَلَيْهِ
التَّوْسِعَةُ عَلى عَيالِهِ
ترجمه :
فرمود: هر كه به هر مقدارى كه در توانش
مى باشد، بايد براى اهل منزل خود انفاق و خرج كند.
15
قالَ عليه السلام : المَرَضُ لِلْمُؤْمِنِ تَطْهيرٌ وَ رَحْمَةٌ وَلِلْكافِرِ
تَعْذيبٌ وَ لَعْنَةٌ، وَ إ نَّ الْمَرَضَ لايَزالُ بِالْمُؤْمِنِ حَتّى
لايَكُونَ عَلَيْهِ ذَنْبٌ.
ترجمه :
فرمود: مريضى ، براى مؤ من سبب رحمت و
آمرزش گناهانش مى باشد و براى كافر عذاب و لعنت خواهد بود.
سپس افزود: مريضى
، هميشه همراه مؤ من است تا آن كه از گناهانش چيزى باقى نماند و پس از مرگ
آسوده و راحت باشد.
16 قالَ عليه السلام : إ ذَا
اكْتَهَلَ الرَّجُلُ فَلا يَدَعْ اءنْ يَاءكُلَ بِاللَّيْلِ شَيْئا، فَإ نَّهُ
اءهْدَءُ لِنَوْمِهِ، وَ اءطْيَبُ لِلنَّكْهَةِ.
ترجمه :
فرمود: وقتى كه مرد به مرحله پيرى و
كهولت سنّ برسد، حتما هنگام شب قبل از خوابيدن مقدارى غذا تناول كند كه براى
آسودگى خواب مفيد است ، همچنين براى هم خوابى و زناشوئى سودمند خواهد بود.
17 قالَ عليه السلام : إ نَّما يُرادُ مِنَ الاْ مامِ قِسْطُهُ وَ عَدْلُهُ، إ
ذا قالَ صَدَقَ، وَ إ ذا حَكَمَ عَدَلَ، وَ إ ذا وَعَدَ اءنْجَزَ.ترجمه :
فرمود:
همانا از امام و راهنماى جامعه ، مساوات و عدالت خواسته شده است كه در سخنان
صادق ، در قضاوت ها عادل و نسبت به وعده هايش وفا نمايد.
18 قالَ عليه السلام : لايُجْمَعُ الْمالُ إ لاّ بِخَمْسِ خِصالٍ: بِبُخْلٍ
شَديدٍ، وَ اءمَلٍ طَويلٍ، وَ حِرصٍ غالِبٍ، وَ قَطيعَةِ الرَّحِمِ، وَ إ يثارِ
الدُّنْيا عَلَى الْآخِرَةِ.
ترجمه :
فرمود: ثروت ، انباشته نمى گردد مگر با
يكى از پنج خصلت :
بخيل بودن ، آرزوى طول و دراز داشتن ، حريص بر دنيا بودن
، قطع صله رحم كردن ، آخرت را فداى دنيا كردن .
19 قالَ
عليه السلام : لَوْ اءنَّ النّاسَ قَصَّرَوا فِى الطَّعامِ، لاَسْتَقامَتْ
اءبْدانُهُمْ.
ترجمه :
فرمود: چنانچه مردم خوراك خويش را كم
كنند و پرخورى ننمايند، بدن هاى آن ها دچار امراض مختلف نمى شود.
20 قالَ عليه السلام : مَنْ خَرَجَ فى حاجَةٍ وَ مَسَحَ وَجْهَهُ
بِماءِالْوَرْدِ لَمْ يَرْهَقْ وَجْهُهُ قَتَرٌ وَلا ذِلَّةٌ.
ترجمه :
فرمود: هركس هنگام خروج از منزل براى
حوايج زندگى خود، صورت خويش را با گلاب خوشبو و معطّر نمايد، دچار ذلّت و خوارى
نخواهد شد.
21 قالَ عليه السلام : إ نَّ فِى
الْهِنْدِباءِ شِفاءٌ مِنْ اءلْفِ داءٍ، ما مِنْ داءٍ فى جَوْفِ الاْ نْسانِ إ
لاّ قَمَعهُ الْهِنْدِباءُ.
ترجمه :
فرمود: گياه كاسنى شفاى هزار نوع درد و
مرض است ، كاسنى هر نوع مرضى را در درون انسان ريشه كن مى نمايد.
22 قالَ عليه السلام : السَّخيُّ يَاءكُلُ طَعامَ النّاسِ لِيَاءكُلُوا مِنْ
طَعامِهِ، وَالْبَخيلُ لايَاءكُلُ طَعامَ النّاسِ لِكَيْلايَاءكُلُوا مِنْ
طَعامِهِ.
ترجمه :
فرمود: افراد سخاوتمند از خوراك ديگران
استفاده مى كنند تا ديگران هم از امكانات ايشان بهره گيرند و استفاده كنند؛
وليكن افراد بخيل از غذاى ديگران نمى خورند تا آن ها هم از غذاى ايشان نخورند.
23 قالَ عليه السلام : شيعَتُناالمُسَّلِمُونَ لاِ مْرِنا، الْآخِذُونَ
بِقَوْلِنا، الْمُخالِفُونَ لاِ عْدائِنا، فَمَنْ لَمْ يَكُنْ كَذلِكَ فَلَيْسَ
مِنّا.
ترجمه :
فرمود: شيعيان ما كسانى هستند كه تسليم
امر و نهى ما باشند، گفتار ما را سرلوحه زندگى در عمل و گفتار خود قرار دهند،
مخالف دشمنان ما باشند و هر كه چنين نباشد از ما نيست .
24 قالَ عليه السلام مَنْ تَذَكَّرَ مُصابَنا، فَبَكى وَ اءبْكى لَمْ تَبْكِ
عَيْنُهُ يَوْمَ تَبْكِى الْعُيُونُ، وَ مَنْ جَلَسَ مَجْلِسا يُحْيى فيهِ
اءمْرُنا لَمْ يَمُتْ قَلْبُهُ يَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ.
ترجمه :
فرمود: هر كه مصائب ما اهل بيت عصمت و
طهارت را يادآور شود و گريه كند يا ديگرى را بگرياند، روزى كه همه گريان باشند
او نخواهد گريست ، و هر كه در مجلسى بنشيند كه علوم و فضائل ما گفته شود هميشه
زنده دل خواهد بود.
25 قالَ عليه السلام :
الْمُسْتَتِرُ بِالْحَسَنَةِ يَعْدِلُ سَبْعينَ حَسَنَةٍ، وَالْمُذيعُ
بِالسَّيِّئَةِ مَخْذُولٌ، وَالْمُسْتَتِرُ بِالسَّيِّئَةِ مَغْفُورٌ لَهُ.
ترجمه :
فرمود: انجام دادن حسنه و كار نيك به
صورت مخفى ، معادل هفتاد حسنه است ؛ و آشكار ساختن گناه و خطا موجب خوارى و
پستى مى گردد و پوشاندن و آشكار نكردن خطا و گناه موجب آمرزش آن خواهد بود.
26 اءنَّهُ سُئِلَ مَا الْعَقْلُ؟ فَقالَ عليه السلام :
التَّجَرُّعُ لِلْغُصَّةِ، وَ مُداهَنَةُ الاْ عْداءِ، وَ مُداراةُ الاْ
صْدِقاءِ.
از امام رضا عليه السلام سؤ ال شد كه عقل و هوشيارى چگونه است ؟
ترجمه :
حضرت در جواب فرمود: تحمّل مشكلات و
ناملايمات ، زيرك بودن و حركات دشمن را زير نظر داشتن ، مدارا كردن با دوستان
مى باشد - كه اختلاف نظرها سبب فتنه و آشوب نشود -.
27
قالَ عليه السلام : مابَعَثَ اللّهُ نَبيّا إ لاّ بِتَحْريمِ الْخَمْرِ، وَ
اءنْ يُقِرَّ بِاءنَّ اللّهَ يَفْعَلُ مايَشاءُ.
ترجمه :
فرمود: خداوند هيچ پيغمبرى را نفرستاده
مگر آن كه در شريعت او شراب و مُسكرات حرام بوده است ، همچنين هر يك از
پيامبران معتقد بودند كه خداوند هر آنچه را اراده كند انجام مى دهد.
28 قالَ عليه السلام : لاتَتْرُكُوا الطّيبَ فى كُلِّ يَوْمٍ، فَإ نْ لَمْ
تَقْدِرُوا فَيَوْمٌ وَ يَوْمٌ، فَإ نْ لَمْ تَقْدِرُوا فَفى كُلِّ جُمْعَةٍ.
ترجمه :
فرمود: سعى نمائيد هر روز، از عطر
استفاده نمائيد و اگر نتوانستيد يك روز در ميان ، و اگر نتوانستيد پس هر جمعه
خود را معطّر و خوشبو گردانيد (با رعايت شرائط زمان و مكان ).
29 قالَ عليه السلام : إ ذا كَذِبَ الْوُلاةُ حُبِسَ الْمَطَرُ، وَ إ ذا
جارَالسُّلْطانُ هانَتِ الدَّوْلَةِ، وَ إ ذا حُبِسَتِ الزَّكاةُ ماتَتِ
الْمَواشى .
ترجمه :
فرمود: هرگاه واليان و مسئولان حكومت
دروغ گويند باران نمى بارد، و اگر رئيس حكومت ، ظلم و ستم نمايد پايه هاى
حكومتش سست و ضعيف مى گردد؛ و چنانچه مردم زكات و خمس مالشان را نپردازند
چهارپايان مى ميرند.
30 قالَ عليه السلام :
الْمَلائِكَةُ تُقَسِّمُ اءرْزاقَ بَنى آدَمِ ما بَيْنَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إ لى
طُلُوعِ الشَّمْسِ، فَمَنْ نامَ فيما بَيْنَهُما نامَ عَنْ رِزْقِهِ.
ترجمه :
فرمود: ما بين طلوع سپيده صبح تا طلوع
خورشيد ملائكه الهى ارزاق انسان ها را سهميه بندى مى نمايند، هركس در اين زمان
بخوابد غافل و محروم خواهد شد.
31 قالَ عليه السلام :
مَنْ فَرَّجَ عَنْ مُؤْمِنٍ فَرَّجَ اللّهُ قَلْبَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ.
ترجمه :
فرمود: هركس مشكلى از مؤ منى را بر طرف
نمايد و او را خوشحال سازد، خداوند او را در روز قيامت خوشحال و راضى مى
گرداند.
32 قالَ عليه السلام : إ نّا لَنَعْرِفُ الرَّجُلَ إ ذا
رَاءيْناهُ بِحَقيقَةِ الا يمانِ وَ بِحَقيقَةِ النِّفاقِ.(97)
ترجمه :
فرمود: همانا ما اهل بيت عصمت و طهارت
چنانچه شخصى را بنگريم ، ايمان و اعتقاد او را مى شناسيم كه اعتقادات درونى و
افكار او چگونه است .
إ لاّ اءنْ يَكُونَ فيهِ ثَلاثُ
خِصالٍ: سُنَّةٌ مِنَاللّهِ وَ سُنَّةٌ مِنْ نَبيِّهِ وَ سُنَّةٌ مِنْ وَليّهِ،
اءمَّاالسَّنَّةُ مِنَ اللّهِ فَكِتْمانُ السِّرِّ، اءمَّاالسُّنَّةُ مِنْ
نَبِيِّهِ مُداراةُالنّاسِ، اَمَّاالسُّنَّةُ مِنْ وَليِّهِ فَالصَّبْرُ عَلَى
النائِبَةِ.
ترجمه :
فرمود: مؤ من ، حقيقت ايمان را درك نمى
كند مگر آن كه 3 خصلت را دارا باشد:
خصلتى از خداوند، كه كتمان اسرار افراد
باشد، خصلتى از پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله كه مدارا كردن با مردم باشد،
خصلتى از ولىّ خدا كه صبر و شكيبائى در مقابل شدائد و سختى ها را داشته باشد.
34 قالَ عليه السلام : إ نَّ الصَّمْتَ بابٌ مِنْ اءبْوابِ الْحِكْمَةِ،
يَكْسِبُ الْمَحَبَّةَ، إ نَّهُ دَليلٌ عَلى كُلِّ خَيْرٍ.
ترجمه :
فرمود: همانا سكوت و خاموشى راهى از راه
هاى حكمت است ، سكوت موجب محبّت و علاقه مى گردد، سكوت راهنمائى براى كسب خيرات
مى باشد.
35 قالَ عليه السلام : مِنَ
السُّنَّةِالتَّزْويجُ بِاللَّيْلِ، لاِ نَّ اللّهَ جَعَلَ اللَّيْلَ سَكَنا،
وَالنِّساءُ إ نَّماهُنَّ سَكَنٌ.
ترجمه :
فرمود: بهترين وقت براى تزويج و زناشوئى
شب است كه خداوند متعال شب را وسيله آرامش و سكون قرار داده ، همچنين زنان آرام
بخش و تسكين دهنده مى باشند.
36 قالَ عليه السلام :ما
مِنْ عَبْدٍ زارَ قَبْرَ مُؤْمِنٍ، فَقَرَأ عَلَيْهِ
((إ نّا أ نْزَلْناهُ فى لَيْلَةِ الْقَدْرِ))
سَبْعَ مَرّاتٍ، إ لاّ غَفَرَ اللّهُ لَهُ وَلِصاحِبِ الْقَبْرِ
ترجمه :
فرمود: هر بنده اى از بندگان خداوند بر
قبر مؤ منى جهت زيارت حضور يابد و هفت مرتبه سوره مباركه إ نّا أ نزلناه را
بخواند، خداوند متعال گناهان او و صاحب قبر را مورد بخشش و آمرزش قرار مى دهد.
37 قالَ عليه السلام : الاْ خُ الاْ كْبَرُ بِمَنْزِلَةِ
الاْ بِ.
ترجمه :
فرمود: برادر بزرگ جانشين و جايگزين پدر
خواهد بود.
38 قالَ عليه السلام : انَّما تَغْضَبُ للّهِِ عَزَّ وَ
جَلَّ، فَلاتَغْضَبْ لَهُ بِاءكْثَرَ مِمّا غَضِبَ عَلى نَفْسِهِ.
ترجمه :
فرمود: چنانچه در موردى خواستى غضب كنى
و براى خدا برخورد نمائى ، پس متوجّه باش كه غضب و خشم خود را در جهت و محدوده
رضايت و خوشنودى خداوند، اِعمال كن .
: خَيْرُ الاْ
عْمالِ الْحَرْثُ، تَزْرَعُهُ فَيَاءكُلُ مِنْهُ الْبِرُّ وَ الْفاجِرُ، اءمَّا
الْبِرُّ فَما اءكَلَ مِنْ شَيْى ءٍ إ سْتَغْفَرَ لَكَ، وَ اءمَّاالْفاجِرُ
فَما اءكَلَ مِنْهُ مِنْ شَيْى ءٍ لَعَنَهُ، وَ يَاءكُلُ مِنهُ الْبَهائِمُ
وَالطَّيْرُ.
ترجمه :
فرمود: بهترين كارها، شغل كشاورزى است ،
چون كه در نتيجه كشت و تلاش ، همه انسان هاى خوب و بد از آن استفاده مى كنند.
امّا استفاده خوبان سبب آمرزش گناهان مى باشد، ولى استفاده افراد فاسد و فاسق
موجب لعن ايشان خواهد شد، همچنين تمام پرنده ها و چرندگان از تلاش و نتيجه كشت
بهره مند خواهند شد.
40 قالَ عليه السلام : مَنْ تَرَكَ
السَّعْيَ فى حَوائِجِهِ يَوْمَ عاشُوراء، قَضَى اللّهُ لَهُ حَوائجَ الدُّنْيا
وَ الاَّْخِرَةِ، وَ قَرَّتْ بِنا فِى الْجِنانِ عَيْنُهُ.
ترجمه :
فرمود: هركس روز عاشوراى امام حسين عليه
السلام ، دنبال كسب و كار نرود (و مشغول عزادارى و حزن و اندوه گردد)، خداوند
متعال خواسته ها و حوائج دنيا و آخرت او را برآورده مى نمايد؛ و در بهشت چشمش
به ديدار ما - اهل بيت عصمت وطهارت عليهم السلام - روشن مى گردد.